In dit filmpje laten Leia en ik zien hoe je een glas water op zijn kop kunt houden zonder dat het water er meteen uitstroomt. Je kunt dit proefje gemakkelijk zelf thuis uitvoeren, met enkel een glas, water en een stukje karton. Gebruik hiervoor niet al te dik karton. Bijvoorbeeld dozen waar ijsjes in hebben gezeten zijn vaak van heel bruikbaar karton gemaakt!

Handige tip: voer dit experiment voor de zekerheid uit boven de gootsteen. Mocht het stukje karton toch niet helemaal goed zitten, dan hoef je in elk geval de vloer niet te dweilen! Als je het glas eenmaal omgekeerd hebt en alles blijft goed zitten, dan kun je er als je dat wilt mee rondlopen.

Je kunt het bijbehorende werkblad hier downloaden.

Nodig

• Een glas
• Een gootsteen met kraan
• Een stukje dun karton, zo geknipt dat het aan alle kanten een beetje uitsteekt als je het op het glas legt

Het experiment

• Vul een glas met water, helemaal tot aan de rand
• Leg het stukje karton op het glas, zodat het overal net een beetje uitsteekt. Het glas moet helemaal bedekt zijn!
• Houd het stukje karton tegen het glas aangedrukt en draai het glas voorzichtig om
• Kun je het stukje karton nu loslaten zonder dat het karton (en het water!) naar beneden vallen?

Uitleg

Hoe werkt dit? Zoals je in het filmpje kunt zien (en ook zelf uit kunt proberen), ligt het niet aan het karton. Zonder water in het glas, valt het stukje karton namelijk gewoon naar beneden! Maar wat is het dan?

Het water wordt naar beneden getrokken door de zwaartekracht van de aarde. Er moet dus iets zijn dat harder naar boven drukt tegen het stukje karton dan de aarde naar beneden trekt aan het water. En dat is de lucht! Lucht bestaat uit heel veel kleine deeltjes die continu tegen je aanbotsen. Normaal merk je dat niet, behalve bij bijvoorbeeld tegenwind. Maar die lucht drukt eigenlijk heel hard tegen je aan. Blijkbaar drukt de lucht dus harder omhoog tegen het karton dan het water (dat aangetrokken wordt door de aarde) naar beneden duwt!

Op bijvoorbeeld de maan zou dit niet werken: daar is geen lucht. Er zijn echter ook planeten en manen waar de luchtdruk heel groot is. Op Venus zou je platgedrukt worden als je op de planeet zou staan! Pas hoog in de wolken is de druk van de lucht gelijk aan de druk hier op het aardoppervlak. Ook Titan, de grootste maan van Saturnus, heeft een dichte atmosfeer. Als je daar rond zou lopen, zou het voelen alsof je door water loopt. Leuk om te weten: door de lage zwaartekracht en hoge luchtdruk op Titan, zou je daar misschien op ‘menskracht’ kunnen vliegen, als je vleugels aan je armen zou doen. Gaaf, hè?